ആലങ്ങാട്
ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്

കുടുംബശ്രീ – സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന മിഷൻ

കുടുംബശ്രീ

ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനവും സ്ത്രീശാക്തീകരണവും ലക്ഷ്യമാക്കി 1998-ൽ കേരള സർക്കാർ (തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ്) രൂപം നൽകിയ നൂതന സംവിധാനമാണ് കുടുംബശ്രീ – സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന മിഷൻ. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ (പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി) നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കുന്ന സാമൂഹ്യാധിഷ്ഠിത സംഘടനാ സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നത്.

▣ സംഘടനാ ഘടന

• അയൽക്കൂട്ടം (NHG): 18 വയസ്സ് പൂർത്തിയായ ഒരു സ്ത്രീ അംഗം വീതം, 10–20 അംഗങ്ങൾ.

• ഏരിയ ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി (ADS): വാർഡ് തലത്തിൽ അയൽക്കൂട്ടങ്ങളുടെ ഫെഡറേഷൻ.

• കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി (CDS): പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി തലത്തിൽ. ഭാരവാഹിത്വം ജനാധിപത്യരീതിയിൽ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകൾ നിർവഹിക്കുന്നു; തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ അംഗങ്ങൾ രക്ഷാധികാരി/വിലയിരുത്തൽ സമിതി അധ്യക്ഷൻ എന്ന നിലയിൽ നേതൃത്വം നൽകുന്നു.

◎ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ

• ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം – ആദ്യ പ്രാധാന്യം.

• സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണം – വരുമാനം, സംരംഭകത്വം, മൈക്രോഫിനാൻസ് എന്നിവയിലൂടെ.

• സാമൂഹിക വികസനം – ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, അഗതിരഹിത കേരളം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ.

• സ്ത്രീശാക്തീകരണം – നേതൃത്വം, തീരുമാനങ്ങളിൽ പങ്കാളിത്തം, ലിംഗനീതി എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്നതിലൂടെ.

✦ പ്രധാന പ്രവർത്തന മേഖലകളും പദ്ധതികളും

1. സാമ്പത്തിക വികസനം / ഉപജീവനം

• മൈക്രോ-എന്റർപ്രൈസുകൾ: ലക്ഷത്തിലധികം മൈക്രോ-എന്റർപ്രൈസ് ഗ്രൂപ്പുകൾ; കാഫെ കുടുംബശ്രീ, ജനകീയ ഹോട്ടലുകൾ, ന്യൂട്രിമിക്സ്, ഹരിത കർമ്മസേന, കൺസ്ട്രക്ഷൻ ഗ്രൂപ്പുകൾ, അപ്പാരൽ ഗ്രൂപ്പുകൾ തുടങ്ങി വൈവിധ്യമാർന്ന മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

• ബാങ്ക് ലിങ്കേജ് & നിക്ഷേപ-വായ്പ: ലക്ഷക്കണക്കിന് അയൽക്കൂട്ടങ്ങൾക്ക് ബാങ്ക് ലിങ്കേജ് വായ്പകൾ; സ്വയംസഹായ നിക്ഷേപ-വായ്പാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.

• വിപണനം: ഓൺലൈൻ വിപണനത്തിനായി ONDC പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത് വിപണന സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നു.

• കൃഷി / മൃഗസംരക്ഷണം / മൂല്യവർദ്ധനവ്: കൂട്ടുകൃഷി, ഫാർമർ JLGs, പ്രോസസിംഗ്, ബ്രാൻഡിംഗ്, മേളകൾ തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.

2. സാമൂഹിക വികസനം

• അഗതിരഹിത കേരളം: ദരിദ്ര/അഗതി കുടുംബങ്ങളുടെ തിരിച്ചറിവ്, പുനരധിവാസം, സമഗ്ര പിന്തുണ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ.

• ബഡ്‌സ്, ബാലസഭ: കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, സംരക്ഷണം, വികസനം എന്നിവ ലക്ഷ്യമാക്കിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.

• ദുരിതാശ്വാസം / പുനരധിവാസം: ദുരന്തബാധിത കുടുംബങ്ങൾക്ക് ഉപജീവന സഹായവും പുനരധിവാസ പിന്തുണയും നൽകുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ.

3. സ്ത്രീശാക്തീകരണം

• സ്ത്രീപദവി സ്വയം പഠനം, സ്നേഹിത ജെൻഡർ ഹെൽപ് ഡെസ്ക് തുടങ്ങിയ ഇടപെടലുകളിലൂടെ സ്ത്രീശാക്തീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.

• നൈപുണ്യ വികസനം & തൊഴിൽ: DDU-GKY 2.0 വഴി ഗ്രാമീണ യുവജനങ്ങൾക്ക് നൈപുണ്യ പരിശീലനവും തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും ഒരുക്കുന്നു.

• നേതൃത്വ പരിശീലനം: CDS/ADS/NHG തലങ്ങളിൽ ജനാധിപത്യ ഭരണം, മൈക്രോഫിനാൻസ്, ലൈവ്‌ലിഹുഡ് മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിൽ ശേഷി വികസിപ്പിക്കുന്നു.

4. മറ്റ് പ്രധാന ഇടപെടലുകൾ

• PMAY-LIFE (കേരളം): കുടുംബശ്രീ നോഡൽ ഏജൻസിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

• SVEP / SRLM-NRLM: ഗ്രാമീണ സംരംഭകത്വത്തിനും ഉപജീവന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പിന്തുണ നൽകുന്നു.

• വിപണന ഇടപെടലുകൾ: ഓണക്കാലത്ത് വിലനിയന്ത്രണത്തിനും വിതരണത്തിനുമായി വിവധ പദ്ധതികളിലൂടെ വിപണന ഇടപെടലുകൾ നടത്തുന്നു.

ആലങ്ങാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സിഡിഎസ്സ് കമ്മിറ്റി 2026-29